Wybrzeże Gdańskie i most zwodzony w Elblągu

Utworzono .

Wybrzeże Gdańskie w Elblągu 01Lech Słodownik

Wybrzeże Gdańskie w Elblągu

(Przystań żeglugi pasażerskiej i most zwodzony)

Długi szereg kamienic stojących tuż nad rzeką Elbląg nadawał Staremu Miastu niezwykły urok i znaczenie. Na jednej z tych kamienic, przy ulicy Wodnej 37, zwanej „Kasztanowiec”, gdzie był wyszynk o tej nazwie, umieszczono tabliczkę z kreską oznaczającą poziom wody na Starym Mieście w czasie wielkiej powodzi z 25.3.1888 r. Kamienice te były też niemym świadkiem zwodowania w dniu 21.8.1828 r. pierwszego elbląskiego parowca „Copernicus”, dzięki któremu otwarto regularne połączenie Elbląg - Królewiec. Dla „zabobonnych mieszkańców był to diabelski wynalazek” i nie przyjęto go zbyt dobrze. Coś w tym było, ponieważ już wkrótce Copernicus podczas dużego sztormu osiadł 17.10.1828 r. na mieliźnie koło Bałgi. Ale życie toczyło się dalej i wkrótce zastąpił go wybudowany w Anglii bocznokołowiec Jaskółka (Schwalbe), który odegrał istotną rolę w założeniu i rozwoju kąpieliska morskiego w Krynicy Morskiej. Wiele ciekawych i intrygujących historii wiązało się z portem. Jedno nabrzeże rzeki Elbląg zwane były nabrzeżem Hermanna Balka, założyciela miasta; drugie - nabrzeżem Lubeckim, na cześć Hanzy i pierwszych mieszkańców miasta, którzy przybyli tutaj z Lubeki. To ta część znajdująca się między dwoma mostami: Wysokim i Niskim. Z kolei za tym nabrzeżem znajdowała się Wyspa Spichrzów, gęsto zabudowana spichlerzami zbożowymi, symbolem potęgi handlowej miasta. W 1825 r. elblążanin Friedrich W. Haertel zbudował nad rzeką Elbląg, na odcinku między ul. św. Ducha i Wapienną, pierwsze kąpielisko miejskie, gdzie kabiny do przebierania stały nad wodą, a w wodzie było kilka ruchomych boksów z zatapiającymi się podłogami, dla umiejących i nie umiejących pływać. Ale to kąpielisko utrudniało ruch na rzece, na zimę trzeba było je rozbierać, a ponadto spływające ścieki czyniły je mało zachęcającym do kąpieli. Później władze miasta myślały o „wyrychtowaniu” kolejnego takiego kąpieliska nad rz. Elbląg, ale już w północnej części miasta.

W czasie I wojny światowej mieszkańcy Elbląga martwili się nie tylko o swoich bliskich walczących na froncie, ale także o utratę wybudowanego dokładnie dwieście lat temu mostu Wysokiego. Stało się to w niedzielę 8.8.1917 r. Wielu mieszkańców miasta popłynęło tego dnia statkami do Krynicy Morskiej, Lipy i do Narmeln, by na tamtejszych plażach zażywać kąpieli i odpoczynku. Ci, którzy pozostali w mieście, korzystali z ładnej pogody, spacerując. Jeden z nich przechodził właśnie przez most Wysoki, gdy nagle zauważył języki ognia. Powstały one w wyniku zwarcia kabla elektrycznego, który niedawno położono w przebiegu mostu. Za kilka minut wszystko stało już w płomieniach. Konstrukcja mostu, wraz z mechanizmem jego podnoszenia, była mocno wysuszona w wyniku długotrwałych upałów, więc paliła się jak zapałka. Za chwilę poszczególne płonące części mostu zaczęły z dużym łoskotem wpadać do rzeki. Spadły również lampy i balustrady. Po kilku dniach saperzy wybudowali prowizoryczny (rozsuwany) most zastępczy, który przez wiele lat używany był jak most główny.

Pod koniec walk o Elbląg, około 10 lutego 1945 r. most Wysoki został wysadzony, a most Niski uszkodzony. Kamienice stojące przy dawnym nabrzeżu Hermanna Balka, zwanym też targiem rybnym, zostały zniszczone, a następnie rozebrane. Można śmiało powiedzieć, że na długie lata „miasto uciekło od rzeki Elbląg”. Znajdował się tutaj zapuszczony teren, niechętnie odwiedzany przez mieszkańców. Dopiero w latach 70. i późniejszych, w związku z realizacją programu odbudowy Starego Miasta w Elblągu, w ramach tzw. „retrowersji”, tereny nadrzeczne, krok po kroku, wróciły do łask mieszkańców. Dzisiaj stają się chętnie odwiedzanym miejscem Starego miasta, a zwłaszcza erygowany, szeroki bulwar między dwoma, zrekonstruowanymi mostami, które są jak dawniej – podnoszone. Umożliwia to swobodny przepływ statków w stronę Zalewu Wiślanego, jak również w stronę jez. Druzno i Kanału Elbląskiego.

Lech Słodownik

Elbląg, 21 listopada 2017 roku

Wybrzeże Gdańskie i most zwodzony w Elblągu 02Wybrzeże Gdańskie i most zwodzony w Elblągu 02