Obiekty Szlaku Kanału Elbląskiego - nasyp karnicki

Utworzono .

Nasyp karnicki 2017 JG 01

Nasyp i droga wodna na Jeziorze Karnickim

Jedyna w Polsce i jedna z nielicznych na świecie droga wodna, która wiedzie po nasypie przecinającym jezioro. Konieczność takiego rozwiązania wystąpiła przy budowie Kanału Oberlandzkiego na zachód od Miłomłyna do Jezioraka (km 6,9-7,4 kanału). Okazało się bowiem, że poziom leżącego na szlaku wodnym Jeziora Karnickiego jest o 2 m niższy od poziomu Jezioraka, do którego dostosowano poziom lustra wody jezior i odcinków kanałowych od Ewingów aż po Buczyniec. Aby uniknąć kosztownej budowy śluz, postanowiono usypać na dnie Jez. Karnickiego, poprzez jego środkowe zwężenie, groblę wysokości 6 m, dł. 484 m i szer. 50 m. Dla ułatwienia prac budowlanych, ale także pozyskania gruntów rolnych, obniżono w nim poziom wody o 0,8 m. Nadmiar odprowadzono rzeczką Korbanią (Korbajną) do rzeki Liwy, której koryto po skanalizowaniu stanowi odcinek szlaku Kanału Elbląskiego pomiędzy Miłomłynem a Jeziorem. Drwęckim. W czerwcu 1846 r. przy budowie pracowało 1200 robotników. Środkiem wału usypanego przez Jez. Karnickie poprowadzono koryto kanału szerokości 10 m i głębokości 1,5 m. Dno rynny kanału wyłożono ubitą mocno gliną dla zachowania nieprzepuszczalności. W trakcie robót woda kilkakrotnie przerywała świeżą groblę, rozmywała ją, wypłukiwała z trudem sprowadzony materiał.

Do jesieni 1850 r. cały odcinek z Miłomłyna do Jezioraka nadawał się już do żeglugi. Przez wybudowanie grobli Jezioro Karnickie podzielono na dwie części: północną i południową, a dla utrzymania jednakowego poziomu wód w obu jego częściach zbudowano pod nasypem odpowiedni przepływ. I tak Jezioro Karnickie Północne ma powierzchnię 56,34 ha, a Jezioro Karnickie Południowe 46,09 ha. Są to jeziora płytkie, o średniej głębokości odpowiednio 1,3 m i 1,0 m. Oba zbiorniki są jeziorami przepływowymi. Rzeka Korbania wypływająca z Jeziora Jaśkowskiego przepływa przez Jeziora Karnickie i wpada na południe od Miłomłyna do Kanału Elbląskiego biegnącego korytem dawnej rzeki Liwy.

Płynąc akweduktem, ok. 3 metrów powyżej lustra wody Jeziora Karnickiego, można nie zauważyć, iż płynie się ponad jeziorem. Nasyp obsadzono drzewami i krzewami. Spełniają one ważną rolę w utrzymaniu nienaruszalności grobli. Niestety nie ma pomostu na tym odcinku kanału, aby można było zacumować.

Wzdłuż kanału na grobli biegnie dawna ścieżka holownicza, którą konie lub burłacy ciągnęli barki i tratwy na wodzie. Możliwe jest piesze pokonanie całego odcinka tego swoistego mostu kanałowego z Lig aż do Wielowsi nad Kanałem. Trasa na grobli wiedzie po jej północnej stronie. W trakcie spaceru groblą, schodząc w dół, można obejrzeć przepust pomiędzy podzielonym Jeziorem Karnickim. Po opuszczeniu grobli należy iść wzdłuż brzegu kanału, porośniętego z drugiej strony malowniczymi wierzbami, w niektórych miejscach nieznacznie oddalając się od brzegu. Nieoznakowany szlak prowadzi do betonowego mostu z 1913 r. (km 7,71 kanału) wzdłuż drogi polnej z Wielowsi, biegnącej do samotnego gospodarstwa po drugiej stronie kanału oraz osiedla domków letniskowych.

Przed ewentualnym zalaniem chroni Jezioro Karnickiego (w razie uszkodzenia grobli, co mogą spowodować nawet krety) dwoje wrót bezpieczeństwa, jedne w Mozgowie (Zagadka), drugie (Ligowo) - bezpośrednio przed wpłynięciem na odcinek wiodący przez groblę od strony Miłomłyna (km 6,5 kanału) zatoka postojowa.

Aby dostać się lądem do grobli i wrót bezpieczeństwa trzeba dotrzeć do Lig i z centrum wsi udać się pieszo łąką nad kanał (ok. 250 m).

Kazimierz Skrodzki

Nasyp karnicki 2017 JG 03Nasyp karnicki 2017 JG 03