W Krainie Bizonów Godkowo - Godkowo, czerwony

Utworzono .

SZLAK W Krainie BIZONÓW – GODKOWO-GODKOWO, kolor znaków czerwony

Zarządzany przez Stowarzyszenie Łączy Nas Kanał Elbląski LGD w Elblągu

Długość szlaku:

  • wytyczony: 31,5 km
  • uzgodniony i oznakowany: 31,5 km

Przebieg szlaku:

Godkowo – 0,0 km, Kolonia Szymbory – 2,19 km, Osiek – 5,22 km, Kwitajny Wielkie – 7,17 km, Dobry – 10,74 km, Łępno – 15,34 km, Podągi – 19,18 km, Lesiska – 22,96 km, Ząbrowiec – 26,42km, Godkowo – 31,48 km.

Rodzaj nawierzchni:

  • drogi asfaltowe    - 19,85 km
  • drogi gruntowe    - 9,65 km
  • płyty betonowe    - 1,08 km
  • drogi brukowe      -  0,90 km

Charakterystyka szlaku:

Szlak ma charakter pętli zaczynającej się w centrum Godkowa (0,0 km), przy tablicy sieci szlaków rowerowych przy skrzyżowaniu drój wojewódzkiej nr 513 i powiatowej nr 1162N. Prowadzi głównie drogami asfaltowymi, ale zdarzają się odcinki piaszczyste (Kolonia Szymbory) lub gliniaste (Osiek-Kwitajny Wielkie – Dobry). Zalecane są rowery o szerokich oponach. Natężenie ruchu jest niewielkie poza odcinkiem drogi wojewódzkiej nr 513 w Godkowie. Szlak Bizonów – czerwony jest doskonałą propozycją na jedniodniową wycieczkę rowerową. Na szlaku czekają wspaniałe punkty widokowe z rozległymi panoramami, piękne lasy i aleje pomnikowych drzew. Rowerzystom towarzyszy cisza i spokój. Wszędzie można spotkać ślady bogatej historii tych okolic.

Atrakcje na Szlaku Bizonów:

Godkowo – wieś z początków XIV wieku powstała z wydzielonych łanów wsi Skowrony. Po wojnach polsko-krzyżackich odnowiono lokację w 1417 roku i zasiedlali je osadnicy z Niderlandów. Kolejne zniszczenia przyniosły wojny polsko-szwedzkie, potem dżuma i wojny napoleońskie. W 1866 roku założono placówkę pocztową, w 1904 roku uruchomiono wahadłową pocztę Morąg – Godkowo – stacja PKP Słobity, a w 1905 roku agenturę pocztową. W 1924 roku wieś zelektryfikowano. W okresie międzywojennym we wsi był cieśla, kowal, szewc, murarz, rzeźnik, dróżnik. Funkcjonowała straż pożarna, szkoła, cegielnia, waga i duża „ława mleczna”. Był plac festynów, boisko sportowe, strzelnica broni małokalibrowej, gospoda, stacja paliw, przystanek omnibusu. II wojna światowa przyniosła wiele zniszczeń i strat. W Godkowie od 2012 roku rekonstruowana jest cerkiew grekokatolicka pw. Opieki Matki Boskiej z Kupnej (województwo podkarpackie) z 1729 roku. Obiekt o konstrukcji drewniano-zrębowej jest budowany z zachowanych fragmentów zniszczonej cerkwi i nowych elementów. W 2009 roku we wsi było zameldowanych 378 osób, w tym 185 mężczyzn i 193 kobiety. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku w Godkowie były 52 budynki mieszkalne, w których było 98 zamieszkałych mieszkań, w tym: 4 mieszkania pochodzą sprzed 1918 roku, 35 z lat 1918-44, 5 z lat 1945-70, 20 z lat 1971-88, 34 z lat 1989 – 2002. We wsi w 2002 roku funkcjonowało 99 gospodarstw domowych. W 2011 roku zarejestrowane były 33 podmioty gospodarcze, w tym 6 w  sektorze publicznym i 27 w sektorze prywatnym (17 to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, 2 spółdzielnie i 5 organizacji społecznych). Z ogólnej liczby zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 6 działa w rolnictwie, 1 w budownictwie oraz 26 w usługach. We wsi jest szkoła podstawowa, przedszkole, biblioteka, ponadlokalna świetlica środowiskowa i 2 kluby sportowe.

Osiek – to wieś ze średniowiecznym rodowodem. Po zniszczeniach wojen polsko-krzyżackich, epidemiach zarazy wieś nadano rodzinie zu Dohna. Rozwój wsi nastąpił dopiero po wojnach napoleońskich. W 1875 roku Osiek liczył 704 mieszkańców, a w 1931 roku 103 domy i 525 osób. Obecnie do cennych zabytków należy kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Kościół pochodził z czasów krzyżackich, ale dopiero w 1709 roku wybudowano murowany z drewnianą wieżą, którą przebudowano na murowaną w latach 1788-91 i odbudowano po pożarze w 1832 roku. Na wieży kościoła widoczne są czynne trzy zegary, a obok kościoła posadowiono kamień z herbem rodziny zu Dohna. Z licznych w Osieku domów podcieniowych pozostał tylko jeden, obecnie w bardzo złym stanie technicznym. W 2009 roku w Osieku było zameldowanych 229 osób, w tym 113 mężczyzn i 116 kobiet. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku w 46 budynkach było 61 mieszkań zamieszkałych, w tym 26 pochodzące sprzed 1918 roku, 31 z lat 1918-44, 5 z lat 1945-70, 3 z lat 1971-88. W 2002 roku we wsi funkcjonowało 79 gospodarstw domowych. W 2011 roku było zarejestrowanych 9 podmiotów gospodarczych, w tym 1 w dziale przemysł, 3 w sekcji budownictwo i 5 w usługach. W Osieku jest zarejestrowana jedna organizacja pozarządowa.

Kwitajny Wielkie – znajduje się tu prywatna hodowla bizonów amerykańskich. Z 83 sztuk przywiezionych w 2001 roku obecnie jest już około 400 sztuk. Obok zabudowań byłego państwowego gospodarstwa rolnego, 500 metrów od głównego szlaku rowerowego, znajduje się plac rekreacyjny koła łowieckiego Hubertus. W 2009 roku w Kwitajnach Wielkich zamieszkiwało 88 osób, w tym 49 mężczyzn i 39 kobiet. Według Narodowego Spisu Powszechnego w2002 roku we wsi było 6 budynków mieszkalnych, w których znajduje się 20 mieszkań. Mieszkania zamieszkałe wg okresu budowy budynku to: 1 sprzed 1918 roku, 3 z lat 1918-44, 16 z lat 1979-88. W 2002 roku funkcjonowało 20 gospodarstw domowych. W 2011 roku zarejestrowanych było 11 podmiotów gospodarczych, w tym: 7 w dziale rolnictwo i 4 w usługach Podmioty według sektorów własnościowych to: 6 spółek z udziałem kapitału zagranicznego, 4 osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą i jedna organizacja społeczna.

Dobry – to wieś pruska, nadania pochodzą z czasów krzyżackich. Najbardziej ucierpiała w czasie wojen napoleońskich. Rozwój przyszedł pod koniec XIX i na początku XX wieku, gdy wsią zarządzali Konitzowie z Podąg. Spis z 1 grudnia 1875 r. wykazał 735 mieszkańców. Według spisu z 1925 r. w Dobrym znajdowało się 170 budynków, w tym 104 budynki mieszkalne, mieszkało 728 osób, w tym: 693 ewangelików, 29 rzymskokatolików i 3 Żydów. Do dalszego rozwoju miejscowości przyczyniła się linia kolejowa wybudowana w latach 1921-1926, łącząca Słobity z Ornetą. Około pół kilometra za wsią, przy drodze do Spęd, znajdowała się stacja kolejowa, na której przeładowywano bydło, świnie, zboże i produkty mleczarskie. Przed II wojną światową we wsi działała nowoczesna mleczarnia, zakład produkcji paszy i nawozów, duża firma budowlana, rozwijało się drobne rzemiosło i gospodarzyło 13 bauerów mających od 30 do 50 ha ziemi. Na uwagę zasługuje kościół pw. Matki Bożej Królowej Polski z barokowym wyposażeniem. Kościół został zbudowany w 1505 roku. W Dobrym, na obrzeżu wsi, znajduje się Zajazd Bankietowo-Weselny „Dolina Sadosiów” z 47 miejscami noclegowymi. W 2009 roku w Dobrym zamieszkiwało 297 osób, w tym 155 mężczyzn i 142 kobiety. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku we wsi było 59 budynków mieszkalnych, w których były 82 mieszkania. Mieszkania zamieszkałe (78) wg okresu budowy obiektów to: 26 sprzed 1918 roku, 49 z lat 1918-44, 4 z lat 1945-70, 1 z lat 1971-78. W 2002 roku w Dobrym funkcjonowało 87 gospodarstw domowych. W 2011 roku zarejestrowanych było 12 podmiotów gospodarczych, w tym 1 w przetwórstwie, 1 w budownictwie, 10 w usługach. Są też zarejestrowane 2 stowarzyszenia. We wsi funkcjonuje gimnazjum.

Łępno – znalezione ślady osadnictwa pochodzą z II wieku przed naszą erą. Wieś zasiedlali prusowie, potem była to wieś czynszowa. Na początku XVI wieku wieś się wyludniła. Jej rozkwit przypada na XIX wiek. W 1875 r. było 409 mieszkańców. Na początku XX w. liczba ta zmniejszyła się do 299 osób w 1925 r. i 276 – w 1939 r. Łępno było jedną z nielicznych miejscowości w okolicy, której mieszkańcy nie podporządkowali się rozkazowi o ewakuacji z 20 stycznia 1945 r. i pozostali w swych domach. W lutym i marcu 1945 r. zatrudniono ich przy budowie lotniska polowego zlokalizowanego na polu przy szosie Krykajny – Dobry, na którym do końca maja lądowały lekkie samoloty z dwuosobową załogą. Obecnie jest to niewielka wieś z Domem Weselnym urządzonym w dawnej szkole, w którym znajduje się 15 miejsc noclegowych. W 2009 roku w Łępnie zamieszkiwało 133 osoby, w tym 62 mężczyzn i 71 kobiet. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku we wsi były 33 budynki mieszkalne, w których znajdowało się 45 mieszkań. Mieszkania zamieszkałe wg okresu budowy obiektu to: 2 sprzed 1918 roku, 38 z lat 1918-44, 1 z lat 1945-70, 4 z lat 1979-88. W 2020 roku we wsi Łępno funkcjonowało 51 gospodarstw domowych. W 2011 roku zarejestrowane były 3 podmioty gospodarcze, w tym: 1 w dziale rolnictwo i 2 w usługach.

Podągi – to wieś pruska z kilkakrotnymi aktami lokacyjnymi. Pierwszy pochodzi z 1276 roku a ostatni z 1577 roku. To nadanie otrzymał Piotrowi von Saucken, jako zastaw za pożyczone 200 guldenów węgierskich. Od 1600 r. Podągi i pobliskie Wikrowo były własnością Hansa von Saucken, którego żoną była Małgorzata von Kunheim, wnuczka Marcina Lutra. Był on kancelistą kurfirsta Georga Wilhelma i w 1635 r. brał udział w rokowaniach pokojowych polsko-szwedzkich toczących się w Pasłęku, przed rozejmem podpisanym w Sztumskiej Wsi. Na początku XVIII w. Ernst von Saucken sprzedał Podągi wraz z okolicą rodzinie von Kanitz i przeniósł się do Królewca. W 1701 r. burgrabia Friedrich Wilhelm von Kanitz wybudował pałac, w którym jego potomkowie zamieszkiwali aż do 1945 r. Do dóbr tego rodu należały: Podągi, Zimnochy, Bogatyńskie, Sportyny, Wikrowo i Rotajny. We wsi w 1875 r. zamieszkiwało 182 osoby, a w 1939 r. było 223 mieszkańców. Ostatnim przedwojennym właścicielem miejscowości był Gerhard hr. von Kanitz (1884-1949). W 1923 r. został ministrem wyżywienia i rolnictwa w rządzie Gustawa Stresemanna. Później był członkiem Reichstagu, Sejmiku Prowincji Wschodniopruskiej oraz rady powiatu pasłęckiego. Po odejściu z rządu zajął się głównie rolnictwem w swoim majątku w Podągach. Przez wiele lat był przewodniczącym Wschodniopruskiego Związku Hodowców Owiec. W styczniu 1945 r. opuścił wieś osiedlając się w Szwajcarii. Zespół dworsko-pałacowy z folwarkiem pochodził z 1701 roku. W parku krajobrazowym zachowała się jedynie rządcówka z II połowy XIX wieku. Za wsią, tuż przy szlaku rowerowym z Podąg w kierunku Lesisk znajdują się okazałe, pomnikowe dęby i lipy. W 2009 roku w Podągach zamieszkiwało 314 osób, w tym 153 mężczyzn i 161 kobiet. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku we wsi było 20 budynków mieszkalnych, w których znajdowało się 96 mieszkań. Mieszkania zamieszkałe wg okresu budowy obiektu to: 18 z lat 1918-44, 23 z lat 1945-70, 41 z lat 1971-78, 1979-2002 16. W Podagach w 2002 roku funkcjonowało 110 gospodarstw domowych. W 2001 roku zarejestrowanych było 15 podmiotów gospodarczych, w tym: 3 w dziale rolnictwo, 2 w przetwórstwie, 10 w usługach.

Lesiska – pruska wieś czynszowa na surowym korzeniu powstała wśród lasów była już wymieniana w dokumentach krzyżackich w latach 1402-1408. W czasie wojen polsko-krzyżackich opustoszała i została zasiedlana na nowo od połowy XVI stulecia. We wsi był kościół: pierwszy został zniszczony w czasie wojen szwedzkich, drugi w 1945 roku. W XIX wieku nastąpił szybki rozwój wsi. W 1874 roku mieszkało tu 706 osób, potem liczba ich malała. Funkcjonowała poczta z 4 listonoszami, mleczarnia, szkoła, ochotnicza straż pożarna, młyn–wiatrak, duży majątek ziemski, 2 karczmarzy, 2 krawcowe, 2 krawców, 2 ślusarzy, 2 stolarzy, piekarz, bednarz, szewc, stelmach, murarz, cieśla, dekarz, rzeźnik, studniarz, położna, handlarz maszynami rolniczymi, dorożkarz, stróż nocny. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku Lesiska faktycznie zamieszkiwało 198 osób, w tym 107 mężczyzn i 91 kobiet. Funkcjonowało 51 gospodarstw domowych. Istniało 50 mieszkań w 45 budynkach, w tym 1 pochodzący sprzed 1918 roku, 18 z lat 1918-44, 6 z lat 1945-70, 3 z lat 1971-88. W 2011 roku dwie osoby fizyczne miały zarejestrowaną działalność gospodarczą.

Ząbrowiec – jest to wieś najwyżej położona w Gminie Godkowo, otoczona licznymi pagórkami, w tym najwyższym wzniesieniem - Górą Czubatką (169,3 m n.p.m.). Ząbrowiec został założony w XIV wieku jako wieś czynszowa. Wieś doświadczyła licznych zniszczeń wojennych. Rozwój wsi nastąpił pod koniec XIX wieku. W latach 1855-68 wybudowano drogę z Miłakowa do Godkowa, w 1905 roku uruchomiono agenturę pocztową, dwie gospody, remizę straży pożarnej, szkołę. Funkcjonowała kapela muzyczna. W 2009 roku w Ząbrowcu zamieszkiwało 244 osób, w tym 120 mężczyzn i 124 kobiety. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku we wsi były 53 budynki mieszkalne, w których były 73 mieszkania. Mieszkania zamieszkałe wg okresu budowy budynku to: 22 sprzed 1918 roku, 43 z lat 1918-44, 5 z lat 1945-70, 3 z lat 1971-88. Funkcjonowały 83 gospodarstwa domowe. W 2011 roku zarejestrowane były 2 podmioty gospodarcze, z tego: 1 w rolnictwie i 1 w budownictwie.

Opracowano na podstawie materiału K. Mieczkowski, M. Tomaszewski, Bank Danych Lokalnych GUS.

Fot. Marian Tomaszewski